Metaetik
-
Hayvanları Sırf Yemek İçin Öldürmek Etik mi? Merhaba, bugün birlikte zor ama önemli bir soruyu masaya yatırmak istiyorum: Sırf karnımızı doyurmak ve damak tadımızı tatmin etmek için hayvanları öldürmek etik açıdan kabul edilebilir bir şey mi? Bu konu, Vermont Üniversitesi’nde felsefe dersleri veren Tyler Doggett adlı bir akademisyenin hazırladığı bir derste gündeme getirildi ve beni…
-
Metaetik #8: Özgür İrade Hakkında Bir Deneme (ve Biraz Da Kafa Açma Çabası) Özgür irade.Kulağa hoş geliyor, değil mi?Bir kararın eşiğinde durduğunda “istersem yaparım, istemezsem yapmam” diyebilmek… Kim istemez? Ama gel gör ki felsefe tarihinde bu kavram, yüzlerce yıldır hem çokça seviliyor hem de çokça tartışılıyor. Çünkü mesele şu: Bu “özgürlük” sandığımız kadar bize mi…
-
Soru şu:Ya herkes haklıysa? Yani mesela…Bir çocuk annesine “neden bu kadar bağırıyorsun?” diye sorduğunda haklı olabilir.Ama o anne de “başka türlü sesimi duyuramıyorum” dediğinde… o da haklı olabilir. Bir adam sevgilisine “beni neden kıskanıyorsun?” diye çıkışabilir.Ama belki o kadın, geçmişte ihanete uğramıştır ve sadece tetiktedir.O da haklı olabilir. Ya da bir ateist, “bunca kötülük varken…
-
Ahlak mı Önce Vardı, Din mi? Metaetik serisinin 6. yazısındayız.Bu defa sorumuz; sadece bireysel vicdanlara değil,tarihin derinlerine, kültürlerin köklerine uzanıyor: Ahlak mı önce vardı, din mi?Ya da daha derinleştirirsek:İnsan iyi ve kötüyü Tanrı’dan mı öğrendi,yoksa Tanrı’yı, iyiyle kötüyü anlamlandırmak için mi kurdu? İlk bakışta bu sadece bir tarih sorusu gibi görünüyor.Ama aslında, insan doğasına dair…
-
Kendimiz Olmak Diye Bir Şey Var mı Gerçekten? Yazı serisinin dördüncü adımında, ahlakın temeline bakmıştık:Tanrı yoksa iyilik neye dayanır?Bugün biraz daha kişisel bir zemine geçiyorum.Yani ahlak değil, kimlik.O çok duyduğumuz klişe bir cümle var ya hani: “Kendin ol.” İşte bugün ona biraz yakından bakmak istiyorum.Ama yine önce bir not düşeyim:Bu yazıda anlattıklarım benim kesin düşüncelerim…
-
Tanrı Yoksa Ahlak Ne Üzerine Kurulur Bu seriyi yazmaya başladığımda, her gün bir yazı yazacağımı söylemiştim.Ama ne yazık ki, son iki üç gündür iş hayatı biraz yoğundu.Biraz yorgunluk, biraz da hayatın beklenmedik yükleri… derken aksattım.Yani yine hedefi tutturamadık.Ama yapacak bir şey yok.Yazmak bir ritim işi ama bazen o ritmi dışarıdan bir ses bozabiliyor.Bugün kaldığımız yerden…
-
İyilik Diye Bir Şey Var mı Gerçekten? Bu yazıda anlatacağım şeyleri savunduğumu söyleyemem.Zaten bu konularda net fikirlerim de yok.Felsefeyi çok seviyorum ama üretme kısmında değilim — sadece tüketiyor ve anlamaya çalışıyorum.Birileri çıkıp hayata dair ilginç tezler ortaya koyuyor, ben de oturup dinliyorum.Ve bazen sadece şunu merak ediyorum:“Acaba ne diyor bu adam?”İşte bu yazı da öyle…
-
Görevi Sana Kim Verdi? Bazı şeyleri yapmadığında kötü hissediyorsun.Birini kırıyorsun mesela, sesin yükseliyor… sonra sessizlik geliyor. İçinde bir yer “yapmamalıydın” diyor. Biri seni çok seviyor, ama sen aynı duyguda değilsin.Uzaklaşıyorsun. Sonra kendi kendine soruyorsun: “Onu incitmemek benim görevim miydi?” Biri sana çok yanlış yapıyor, affetmek istemiyorsun.Ama bir ses yine geliyor: “İyilik senin sorumluluğun.” Bu ses…
-
Bu seriye her gün 1 yazı eklemeyi amaçlıyorum uzun bir serüven olacak Bismillah diyerek Kirkego’nun enerjisiyle başlıyorum. Metaetik 1 Ahlaki Değer Nedir ? Bak şimdi, hayat dediğimiz şey bir sürü kararın, bir sürü tercih anının toplamı gibi. Sabah kahveni sade mi içeceğine karar vermenden tut, bir yabancıya yardım edip etmeme arasında gidip gelmene kadar her…
Mehmet Emin Baran 