Temel Felsefe
-
Algı Yönetimi: Düşüncelerimiz Nasıl Şekillendiriliyor? Bir gün sevgilinle oturuyorsun ve aranızda bir konu açılıyor: O diyor ki: “Sen bana yeterince ilgi göstermiyorsun!” Sen şaşırıyorsun: “Ne demek istiyorsun? Daha geçen hafta sana sürpriz yapmıştım!” O devam ediyor: “Evet ama sosyal medyada herkes sevgilisinden her gün çiçek alıyor, sen hiç böyle şeyler yapmıyorsun!” Dur bir dakika! Burada…
-
Propaganda Teknikleri: Fikirlerimiz Nasıl Şekillendiriliyor? Diyelim ki sevgilinle oturuyorsun ve aranızda klasik bir konu açılıyor: Hangi film daha iyi? O diyor ki:“Kesinlikle bu film en iyisi, çünkü IMDb puanı çok yüksek!” Sen diyorsun ki:“IMDb ne alaka? Bir sürü insan sırf trend olduğu için oy veriyor, ben kendi zevkime bakarım!” Tartışma başlıyor. Ama aslında farkında olmadan…
-
Komplo Teorileri: İnsanlar Neden Gerçeği Değil, Efsaneleri Seçiyor? Diyelim ki kahveni alıp sosyal medyada dolaşıyorsun ve birden şöyle bir paylaşım görüyorsun: 🚨 “Ay’a hiç gidilmedi! NASA bizi kandırıyor!”🚨 “Dünyayı yöneten gizli bir grup var, her şeyi onlar kontrol ediyor!”🚨 “Tüm hastalıkların tedavisi var ama ilaç şirketleri saklıyor!” Önce şaşırıyorsun. “Acaba doğru olabilir mi?” diye düşünüyorsun.…
-
Sahte Haberler ve Kandırma Teknikleri: Gerçekle Yalanı Nasıl Ayırt Edebiliriz? Bir sabah uyanıyorsun, telefonunu açıyorsun ve sosyal medyada şöyle bir haber görüyorsun: 🚨 “Bilim insanları açıkladı: Çikolata yemek ömrü uzatıyor!” Heyecanlanıyorsun. “Vay be, zaten seviyordum, şimdi daha çok yiyeceğim!” diye düşünüyorsun. Ama birkaç saat sonra başka bir haber görüyorsun: 🚨 “Yeni araştırmalar çikolatanın kansere yol…
-
Bilişsel Önyargılar: Beynimiz Bizi Nasıl Kandırıyor? Merhaba dostlar, Şimdiye kadar eleştirel düşünme, mantık hataları, bilimsel düşünme ve rasyonel karar alma teknikleri gibi konuları konuştuk. Artık daha mantıklı düşünmenin ve daha sağlıklı kararlar vermenin yollarını öğrenmeye başladık. Ama burada bir sorun var: Beynimiz sandığımız kadar objektif değil! Evet, yanlış duymadınız. Beynimiz, bizim farkında bile olmadığımız hatalar…
-
Rasyonel Karar Alma: Mantıklı Düşünmek İçin Zihnimizi Nasıl Eğitiriz? Merhaba dostlar, Bu noktaya kadar epey yol kat ettik, değil mi? Eleştirel düşünme, geçerlilik, mantık hataları, manipülasyon teknikleri ve bilimsel düşünme gibi konulara daldık. Artık yanlış olanı nasıl fark edeceğimizi, bilimsel düşünceyle doğruya nasıl ulaşacağımızı biliyoruz. Ama bir konu daha var ki, hayatımızın her anında karşımıza…
-
Bilimsel Düşünme: Gerçekten Bilmeyi Nasıl Öğreniriz? Merhaba dostlar, Şimdiye kadar eleştirel düşünme, geçerlilik, mantık hataları, manipülasyon teknikleri ve eleştirel düşünmeyi nasıl geliştirebileceğimizi konuştuk. Yani artık yanlış bilgileri nasıl tanıyacağımız, manipülasyonlardan nasıl korunacağımız ve daha mantıklı düşünebilmek için neler yapabileceğimiz konusunda epey bir yol kat ettik. Ama burada duramayız! Çünkü sadece yanlış olanı tanımak yetmez, doğru…
-
Eleştirel Düşünme Becerimizi Nasıl Geliştiririz? Merhaba dostlar, Bugüne kadar eleştirel düşünme, geçerlilik, mantık hataları ve manipülasyon teknikleri üzerine konuştuk. Artık neyin doğru, neyin mantıklı, neyin de bizi yanıltmak için kullanıldığını biraz daha iyi anlayabiliyoruz. Ama mesele sadece bilmek değil, aynı zamanda bu beceriyi gündelik hayatta nasıl geliştireceğimizi de öğrenmek. Eleştirel düşünme, kas gibi çalıştırıldıkça güçlenen…
-
Manipülasyon Teknikleri: Zihnimiz Nasıl Yönlendiriliyor? Merhaba! Eleştirel düşünme serimizin dördüncü yazısına geldik. Önceki yazılarımızda eleştirel düşünme, geçerlilik ve mantık hataları üzerinde durduk. Şimdi ise, çoğu zaman farkında bile olmadan maruz kaldığımız manipülasyon tekniklerini ele alacağız. Manipülasyon, insanları belirli bir düşünceye, davranışa veya karara yönlendirmek için kullanılan psikolojik ve retorik taktiklerdir. Bilinçli bir şekilde fark edemezsek,…
-
Mantık Hataları: Yanıltıcı Düşünceleri Nasıl Tanırız? Merhaba! Eleştirel düşünme serimizin üçüncü yazısına hoş geldiniz. Önceki yazılarımızda eleştirel düşünme kavramını ve geçerliliği ele aldık. Şimdi sıra, mantıksal düşünmeyi sabote eden mantık hatalarını incelemekte. Günlük hayatta, haberlerde, reklamlarda ve hatta arkadaşlarımızla yaptığımız sohbetlerde birçok mantık hatasına maruz kalırız. Mantık hataları, argümanların geçerli ya da sağlam gibi görünmesini…
-
Geçerlilik: Mantıklı Düşünmenin Temeli Merhaba! Bu yazı, eleştirel düşünme serimizin ikinci bölümü. İlk yazımızda eleştirel düşünme kavramını, argümanları nasıl değerlendireceğimizi ve tümdengelim ile tümevarım arasındaki farkları konuştuk. Şimdi ise geçerlilik kavramını inceleyeceğiz. Geçerlilik, tümdengelimsel argümanları değerlendirirken kullandığımız en önemli araçlardan biridir. Günlük hayatta “Bu geçerli bir tespit.” ya da “Senin argümanın geçerli ama…” gibi ifadeler…
-
Eleştirel Düşünmeye Giriş: Doğru Düşünmenin Temelleri Eleştirel Düşünme Neden Önemlidir? Merhaba sevgili dostlarım Günlük hayatımızda maruz kaldığımız bilgi miktarı inanılmaz derecede fazla. Haberler, sosyal medya paylaşımları, reklâmlar, sohbetler ve hatta eğitim sistemimiz bile düşüncelerimizi şekillendiriyor. Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkıyor: Bu bilgilerin ne kadarı doğru? Ve biz, ne kadarını sorguluyoruz? İşte burada eleştirel…
Mehmet Emin Baran 